مؤسسات و مراكز مرتبط با جغرافیا

 

  سازمان جغرافیایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح http://www.ngo-iran.ir/  NGO 

       به ادامه مطلب مراجعه کنید...

ادامه نوشته

تاریخچه

 

اولین قدم در تالیف دایرالمعارف جغرافیایی را در قرن اول میلادی استرابون که بسیاری او را بزرگترین جغرافیدان قدیم میدانند  برداشته است. 

اولین تئوری درباره ی شکل زمین توسط طالس ارائه گردیده است.

 اولین کسانی  که نقشه را همراه با تحقیقات جغرافیایی سطح زمین شناخته شده آنروز تهیه نمودند آناکسیمندر (شاگرد طالس) و آریستاکر (جغرافیدانان یونانی)بودند.

اولین عکس برداری هوایی از ازوپا(فرانسه) به و سیله G.S.TOURNACHON كه بعدها NADOR ناميده شد در۱۸۵۸در پاريس انجام گرفت.

اولین عکس هوایی که با بالن گرفته شد به تاریخ۲۳ اکتبر ۱۸۶۰ثبت گردید.

اولین فیلم برداری هوایی به وسیله ویلبر رایت در ۱۹۰۹ با هواپیما از چنتوچیلی ایتالیا انجام شد.

اولین محاسبه ی علمی اندازه گیری محیط کره ی زمین توسط اراتستن انجام شد و پوزیدوینوس محاسبات اراتستن را مجددا دنبال کرد.

 

سه بعدی سازی

 

ارزشمند ترین روش نمایش ناهمواری ها همانا نمایش آنها به صورت سه بعدی است نمایش بعد سوم یا مولفه سوم مختصات برای بسیاری از کاربرد ها اهمیت اساسی دارد زیرا از این طریق نه تنها پدیده های مورد نظر را ب صورت زنده تری در مقابل چشم بیننده قابل روئیت می سازد بلکه مغز وی را در تطابق تنگاتنگی با واقعیت پدیده ها قرار می دهد

اما باید در نظر داشت که نمایش بعد سوم سطح بر روی سطح مسطح کاغذ یا صفحه نمایش دشوار است

به همین دلیل نقشه برداران از دیر باز تلاش کرده اند روش هایی را برای نمایش ارتفاعات روی نقشه ارائه نمایند . سایه روشن ، گامهای رنگی ، اعداد ارتفاعی و منحنی های میزان از جمله این روش ها محسوب می شود

برای نیل به این هدف کامپیوتر به عنوان مهمترین ابزار شناخته می شود

ظهور کامپیوتر افق های روشن تری از هنر گرافیک را برای تهیه ی نقشه گشود

در این بین نقش کارتورگراف در ایجاد تصاویر سه بعدی و به تصویر کشاندن پدیده های مربوط به زمین به حالت سه بعدی از دنیای واقعی و انتقال آن بر روی یک صفحه را نادیده انگاشت

برای نواحی وسیع و موارد خاص می توان از مدل های سه بعدی استفاده نمود

۱- کاربرد های کارتوگرافی از جمله سایه روشن و کنترل کیفیت و........

۲-در سنجش از دوربرای بهبود کیفیت ژئومتریک تصاویر ماهواره ای

3- مقاصد نظامی

۴-مقاصد عمرانی

۵-مناطق کوچک

۶-برنامه ریزی چشم انداز های زمین

۷- مهندسی و تاسیسات جاده ها و کنترل ترافیک

۸-طراحی و ایجاد شهر های بزرگ

روش دیگر استفاده از روش اسکن سه بعدی با لیزر که در واقع روش برداشت مستقیم نقاط است ، می توان به مدل سه بعدی رقومی از زمین دست یافت ، روش کار به این صورت است که پرتو لیزر تحت زاویه خاصی به سمت منطقه مورد نظر فرستاده می شود و پرتو های برگشتی از نقاط به طور منظم و تعداد زیاد ثبت می شود

از آنجا که لیزر ازعوارضی مثل برگ درختان نیز عبور می کند ، در مناطق جنگلی نیز کاربرد دارد.

 

دانشکده جغرافیا

 

عکس های زیر متعلق به دانشکده جغرافیا در دانشگاه تهران می باشد.لازم به ذکر است که این دانشکده با وجود وسعت کم از امکانات بسیاری بهره مند است که وجود صد دستگاه کامپیوتر متصل به شبکه اینترنت یکی از این موارد آن به شمار می رود.

 

            

 

               

 

گزارش همایش

 

اولین همایش علمی سراسری دانشجویی جغرافیا طی تاریخ ۷ و ۸ آبان در دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران برگزار گردید. در این همایش از میان ۲۵۰ مقاله ارسالی ۷۲ مورد برای ارائه انتخاب و در نهایت به ۱۹مقاله برتر جوایزی اهدا شد.

تمامی مقالات فرستاده شده در کتابی با عنوان مجموعه مقالات اولین همایش علمی سراسری دانشجویی جغرافیا به چاپ رسید و به عنوان یاد بود در اختیار شرکت کنندگان قرار گرفت.

حضور جناب آقای پروفسورمحمد حسن گنجی استاد ممتاز دانشکده جغرافیا و پدر جغرافیای نوین ایران و دیگر اساتید برتر از افتخارات این همایش به شمار می رفت.

لازم به ذکر می باشد که این امر به دبیری دکتر سید علی بدری رئیس موسسه جغرافیای دانشگاه تهران و همکاری انجمن های علمی دانشکده به انجام رسید.

 

کارتوگرافی

  

 

همچنان که یک زبان با استفاده از مجموعه ای از نشانه ها و علائم به بیان اندیشه ها و برقراری ارتباط می پردازد، کارتوگرافی که به ایفای نقشی مشابه وظیفه ی بالا دست میابد می تواند دقیقا به عنوان یک زبان به حساب آید  از آنجا که علائم به کار گرفته شده در نقشه از نوعی است که با حداقل آموزش برای تمامی جهانیان قابل درک است لذا زبان کارتوگرافی را می توان زبانی بین المللی شمرد، اما زبانی کاملا تصویری و تابع قوانین ریخت شناسی تصاویر.

کارتوگرافي به صورت سنتي بعنوان علم و هنر ترسيم نقشه تعريف شده است. نقشه ها بصورت سنتي بوسيله مداد و کاغذ ترسيم مي‌شدند ولي گسترش و مزاياي کامپيوترها، کارتوگرافي را متحول کرده است. به صورتی که امروزه کارتوگرافي را به صورت مختصر هنر، علم و تکنولوژي ساختن نقشه از زمين و يا ساير کرات آسماني تعريف مي‌نمايند. ولي معني واقعي کارتوگرافي چيزي بيش از اين بوده و شامل ساختن(ثبت داده‌هاي مکاني بر روي نقشه ها)، مطالعه و حتی روش‌های استفاده از نقشه هاست. در دنياي امروز کارتوگرافی بسيار گسترده‌تر از نمايش مرزهای سياسی،خط سير ترابری و حمل و نقل می باشد

به تصویر کشاندن پدیده های مربوط به زمین  به حالت سه بعدی از دنیای واقعی و انتقال آن بر روی یک صفحه از مهمترین اهداف کارتوگرافیست ها بوده است با ظهور کامپیوتر اهمیت آن به عنوان یک ابزار گرافیکی افزایش یافت .

به نظر kraak (در سال 1988 میلادی )مقاصد ذ یل در کارتوگرافی مطرح هستند :

1- پیشرفت در تکنولوژی کامپیوتری

2- پیشرفت در توسعه ی کامپیوتر های گرافیک

 

مراحل كارتوگرافى و چاپ نقشه زمين‌شناسى (به روش سنتى(:

1-  انجام كار اسكرايپ: ترسيم خطوط كليه عوارض بر روى برگه‌هايى بنام اسكرايب

 2- عمليات استريپ: رويه‌بردارى يا تفكيك رنگ

3- عمليات لترينگ: تهيه نوشته‌هاى متن و گزارش نقشه

4- عمليات ليتوگرافى: عكاسى و ليتوگرافى به منظور تهيه فيلم

5-چاپ مقدماتى نقشه

6- غلط‌گيرى توسط زمين‌شناس مربوطه

7- اصلاحات نقشه :انجام تصحيحات لازم و در نهايت چاپ نهايى نقشه

يشتر نقشه هاي کيفي _ تجاري هم اکنون توسط نرم‌افزارهاي نقشه کشي از انواع free hand، 

auto CAD، GIS و ديگر نرم افزارهايی که در کارتوگرافی استفاده می شود  تهيه مي گردند که اين عمل خود باعث استفاده موثر از تصاوير دورسنجي و GIS (سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي) مي گردد.

اصول کارتوگرافی:
   اصول کارتوگرافی طبق نظر رابينسون(Robinson) به شرح زير مي باشد:
   الف) مقياس (Scale) / سيستم تصوير(Map Projection) / جنراليزه کردن (Generalization).

ب) طراحی (Design) / ترسيم و توليد(Map Produce).

 

 

 

نقشه هاي ايزوپلت isoplet maps

 

 

نقشه هاي ايزوپلت نقشه هايي است كه با استفاده از خطوط

 

هم ارزش پراكندگي پديده ها را به نمايش در مي آورد در واقع در

 

 نمايش داده هاي نواحي كاربرد دارد كه داراي تغيير تدريجي

 

 هستند .

براي مثال دما٫ پديده ايست در حال تغيير كه در نمايش آن بايد از

 

 خطوط هم ارزش استفاده نمود .

 

 

اينگونه نقشه ها بيشتر براي سطوح مرتفع ٫ نقشه هاي هم

 

فشار ٫ هم دما و بسياري از اندازه گيريهايي كه مشاهدات آماري

 

 آن مي تواند به صورت سه بعدي ديده شود كاربرد دارند .

 

فضاي سه بعدي نيز به به وسيله ي يك سري از خطوط با نام

 

ايزوپلت كه نقاط هم ارزش را به يك ديگر متصل مي كند ديده

 

 مي شود .

 

گفتني است بين دو ايزوپلت مجاور در ارزش تفاوت وجود دارد.

 

نقشه هاي ايزوپلت با نقشه هاي كروپلت متفاوت است.

 

كروپلت نقشه هايي هستند كه در آن هر واحد فضايي با يك

 

رنگ (گام رنگي ) يا الگوي يك نواخت پر شده است و مناسب براي

 

 داده هايي است به طريقي مدرج و به هنجار شده باشند اما در

 

 ايزوپلت داده ها در يك  واحد از پيش تعريف شده متراكم نيستند.

 

گاه از گام هاي رنگي نيز به سبب نمايش بهتر داده ها و كاربري

 

 بيشتر آن توسط كاربر در نقشه هاي ايزوپلت استفاده مي شود.

 

 

( ترجمه و تلخيص)

چین و اهدای تجهیزات ماهواره ای هوا شناسی به ایران

چین برای کاهش اثرات بلای طبیعی در منطقه ی آسیا و اقیانوس آرام تجهیزات دریافت اطلاعات هوا شناسی از ماهواره را به هفت کشور این منطقه از جمله ایران اهدا کرد .به گزارش روزنامه ی (( مردم )) دولت چین سامانه ی گیرنده ی رادیویی داده های ماهواره های هوا شناسی را به هفت کشور امضا کننده ی پیمان سازمان همکاری فضایی آسیا و اقیانوس آرام شامل ایران  بنگلادش  اندونزی مغولستان  پاکستان  پرو  و تایلند  اهدا کرد

 سازمان همکاری فضایی آسیا و اقیانوسیه  " اپسکو" آبان ماه سال گذشته خورشیدی با امضای کنوانسیون و اساس نامه ی آن توسط وزیران ارتباطات اطلاعات  هشت کشور ازجمله  ایران  تشکیل شد

 محمد سلیمانی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران به نمایندگی از ایران این کنوانسیون را امضا کرد اساس نامه ی اپسکو به تایید کشور های عضو شامل ایران  چین  اندونزی  پاکستان  تایلند  بنگلادش  مغولستان و پرو رسید .

اداره ی فضا نوردی چین که تجهیزات را به کشورهای عضو اپسکو اهدا کرد هدف از تاسیس این سازمان را ارتقای توانايي فضايي و مساعدت به توسعه ي توسه ي پايدار اقتصادي و اجتمايي كشور هاي عضو با همكاري چند جانبه در عرصه هاي علوم و فنون و كاربرد فضايي اعلام كرد

تجهيزات دريافت اطلاعات هواشناسي از ماهواره ي اهدايي چين به كشورهاي عضو اپسكو براي ماهواره هاي تصاوير ديجيتال كاربرد دارند و كشورهاي دريافت كننده ي تجهيزات امكان دريافت اطلاعات ماهواره اي را خواهند يافت چين هم اكنون چهار  ماهواره ي هواشناسي  " فنگ يون-1 " و سه ماهواره ي هواشناسي " فنگ يون_ 2" را با موفقيت به فضا فرستاده است .

با اين سامانه ي گيرنده نه تنها مي توان داده هاي اين ماهواره هاي چين را بلكه داده هاي ماهواره هاي امريكا و اروپا را دريافت كرد و از ان استفاده نمود.

 

منبع: مجله ی آشنا انتشارات نیروهای مسلح

GIS

 

 

((GIS))مخفف سيستم اصطلاح ((Geography Information System‌)) است در فارسي گاه (( سامانه ي اطلاعات جغرافيايي )) ناميده مي شود كه در جهت ذخيره و به كار گيري اطلاعات جغرافيايي از آن استفاده مي شود.

به عبارت ديگر اين سيستم ها براي جمع آوري و تجزيه و تحليل كليه ي اطلاعاتي كه به نحوي با موقعيت جغرافيايي در ارتباط هستند به كار گرفته مي شوند اين اطلاعات ممكن است به صورت نقشه‚ جداولي از داده ها و يا فهرست هايي از اسامي يا آدرس ها باشند و كار كردن با اين حجم زياد داده ها با روشهاي معمول و غير كامپيوتري بسيار مشكل و وقت گير و در بعضي موارد حتي غير ممكن است هنگامي كه همين داده ها وارد يك  GISمي شوند مي توان به راحتي انواع پردازش ها و تجزيه و تحليل ها را با صرفه جويي در هزينه و زمان انجام داد.

اولين نمونه از يك  GIS ملي GIS كانادا يا CGIS بوده كه از سالهاي آخر دهه ي 60 به اين طرف به طور پيوسته استفاده شده است. همچنين در اروپا سيستم CORINE كه يك GIS است توسط جامعه ي اروپا در حال شكل گيري است و به طور گسترده اي براي آناليزهاي كشاورزي و ساير موارد   ‌كاربري اراضي توسط كشاورزهاي عضو به كار گرفته خواهد شد.

GIS نبايد با يك سيستم كارتوگرافي كه نقشه ها را به طور اتوماتيك ذخيره مي كند اشتباه گرفته شود و چيزي كه GIS را از سيستم هاي تهيه نقشه مجزا مي سازد‚همان توانايي تركيب كردن داده هاست.قابليت اصلي سيستم هاي كارتوگرافي ايجاد نقشه هايي است كه به صورت رقومي در كامپيوتر ذخيره مي شوند اما اطلاعاتي كه از تركيب لايه هاي مختلفي از داده ها به روشهاي مختلف و با ديدگاههاي مختلف بدست مي آيند عملكرد اساسي يك GIS مي باشد.

برخي كاربردهاي جالبGIS 

GIS و امور بيمه

شركت بيمه درماني درانگلستان در سال 2002 به منظور سودآوري بيش ترGIS لندن را به كمك گرفت.موضوع كار بررسي رابطه ي بين تعداد افراد مبتلا به بيماري آسم و محل سكونت و كار ايشان بود.GISبه بيمارستان هايي كه كلينيك تخصصي آسم داشتند مراجعه كرد و آدرس  تمامي بيماران را به دست آورد و اين داده ي اوليه را روي نقشه ي شهر لندن پياده كرد سپس از مركز سنجش آلودگي هواي شهرداري لندن‚ميزان آلودگي هواي نواحي گوناگون را به دست آورد. اين داده هم روي نقشه ي شهر لندن نشان داده شد و يك گرافيك گويا از ارتباط بين تعداد آسمي ها و نزديك بودن محل سكونت و يا كارشان به راههاي پر ترافيك لندن به دست آمد. به اين معني كه ترافيك سنگين تر آلودگي بيشتر و آلودگي بيشتر بيما ر آسمي فراوان تري را به دنبال دارد در اينجا كار GIS به پايان رسيد . وقتي نتيجه ي كا به صورت گرافيكي و نقشه ها به شركت بيمه كننده اعلام شد‚اين شركت بر حسب محل سكونت و كار افراد قيمت بيمه را تعيين نمود . به اين معني كه هر چه محل سكونت و كار افراد به مناطق پر ترافيك نزديك تر بود نرخ بيمه ي آنها بالا تر در نظر گرفته مي شد؛ چون احتمال ابتلاي آنها به بيماري آسم در نتيجه احتمال مراجعه ي ايشان براي درمان زياد تر بود . حتي قيمت بيمه ي مبتلايان به آسم در اين مناطق بيشتر از بيماران آسمي نواحي پاك تر بود .

GIS و گسترش دانش جانور شناسي

GIS انگلستان در زمينه ي گسترش دانش جانور شناسي گام هايي برداشته است كه نه تنها باعث استفاده ي فراوان پژوهش گران‚ دانشمندان وعلاقه مندان به اين رشته شده‘ بلكه اين روش براي ديگر دانشمندان نيز تعميم پيدا كرده است.

اين سازمان طرح خود را با يك نوع حشره شروع كرد به اين ترتيب كه از پژوهش گران‚ دانشمندان وعلاقه مندان خواست ((كفشدوزي )) پيدا كنند كه داراي هفت نقطه ي سياه بر پشتش باشد سپس مكان را به سايت اينترنتي حشره ي كفش دوز ايميل كنند. GISاين توانايي را داشت كه مكان مورد نظر را روي نقشه اي به منظور نشان دادن پراكندگي جغرافيايي اين حشره نشان داده شده بود‚ مشخص كند و اين نقشه را بر روي مونيتور رايانه در معرض در معرض ديد كاربران ذينفع قراردهد .

در زمان كوتاهي‚مناطق جديدي به عنوان محل زندگي اين حشره شناخته شدند كه قبل از آن‚روي نقشه ي پراكندگي جغرافيايي سنتي و كاغذي‚وجود نداشت. لازم به ذكر است كه پژوهشگران اين رشته در محل مورد نظر حضور مي يافتند و وجور آن حشره ي خاص را تاييد مي كردند.

بعد از اين موفقيت‚روش مذكور براي تشخيص پراكندگي جغرافيايي جانوران ديگر از قبيل خفاشها‚جغد ها و... هم به كار گرفته شد .