دهم اردیبهشت روز ملی خلیج فارس خجسته باد.

کارتوگرافی علم و هنر و فن تهیه نقشه است.اهمیت نقشه هم ،نه به رنگ آن مربوط می شود نه به نوع طراحی . در اصل اهمیت نقشه به صحت و دقت آن است.منظور از دقت در نقشه مقیاس است و صحت به درست بودن اطلاعات روی نقشه مربوط می شود. همه ی نقشه ها وقتی تهیه می شوند ، قابل استناد هستند.به همین دلیل است که در نقشه هایی که صرفا هدف نمایشی دارند حتما باید ذکر شود :"مرز ها سندیت ندارد."

آن چیز که در جریان تغییر نام خلیج فارس به نام مجعول خلیج عربی خیلی باید به چشم آید نقش کارتوگرافی است که برای اولین بار در قرن ۱۷  حین تهیه نقشه، رسالت خودش را فراموش کرد و نام دیرینه ای را برای اولین بار تغییر داد. و این رخدادهاست که اهمیت کارتوگرافی را دو چندان می کند.شاید تا کنون در کشور ما خیلی به اهمیت نقشه توجه نشده باشد در صورتی که یکی از نشانه های کشور های پیشرفته داشتن نقشه های بزرگ مقیاس است.و یکی از بزرگترین مشکلات ما نداشتن نقشه های کارا و به روز خصوصا از مناطق مرزی است.

اگر تمامیت ارضی برای ما مهم است باید طور دیگری به جغرافیا و خصوصا کارتوگرافی توجه کنیم.

Thematic Cartography and Geovisualization, 3/E
Terry A. Slocum, University of Kansas
Robert B McMaster, University of Minnesota
Fritz C Kessler, Frostburg State University
Hugh H Howard, American River College

ISBN-10: 0132298341
ISBN-13: 9780132298346

Publisher: Prentice Hall
Copyright: 2009
Format: Cloth; 576 pp
Published: 04/04/2008

کارتوگرافی موضوعی و ژئوویژیوالیزیشن

تری.آ.اسلکوم ، دانشگاه کانزاس

رابرت.بی.مک مستر ، دانشگاه مینسوتا

فریتز.سی.کسلر ، دانشگاه ایالتی فراستبرگ

هوگ.اچ.هوارد ،

انتشار : 4/4/2008

برای اطلاعات بیشتر به این سایت مراجعه کنید.

ارزشمند ترین روش نمایش ناهمواری ها همانا نمایش آنها به صورت سه بعدی است نمایش بعد سوم یا مولفه سوم مختصات برای بسیاری از کاربرد ها اهمیت اساسی دارد زیرا از این طریق نه تنها پدیده های مورد نظر را ب صورت زنده تری در مقابل چشم بیننده قابل روئیت می سازد بلکه مغز وی را در تطابق تنگاتنگی با واقعیت پدیده ها قرار می دهد

اما باید در نظر داشت که نمایش بعد سوم سطح بر روی سطح مسطح کاغذ یا صفحه نمایش دشوار است

به همین دلیل نقشه برداران از دیر باز تلاش کرده اند روش هایی را برای نمایش ارتفاعات روی نقشه ارائه نمایند . سایه روشن ، گامهای رنگی ، اعداد ارتفاعی و منحنی های میزان از جمله این روش ها محسوب می شود

برای نیل به این هدف کامپیوتر به عنوان مهمترین ابزار شناخته می شود

ظهور کامپیوتر افق های روشن تری از هنر گرافیک را برای تهیه ی نقشه گشود

در این بین نقش کارتورگراف در ایجاد تصاویر سه بعدی و به تصویر کشاندن پدیده های مربوط به زمین به حالت سه بعدی از دنیای واقعی و انتقال آن بر روی یک صفحه را نادیده انگاشت

برای نواحی وسیع و موارد خاص می توان از مدل های سه بعدی استفاده نمود

۱- کاربرد های کارتوگرافی از جمله سایه روشن و کنترل کیفیت و........

۲-در سنجش از دوربرای بهبود کیفیت ژئومتریک تصاویر ماهواره ای

3- مقاصد نظامی

۴-مقاصد عمرانی

۵-مناطق کوچک

۶-برنامه ریزی چشم انداز های زمین

۷- مهندسی و تاسیسات جاده ها و کنترل ترافیک

۸-طراحی و ایجاد شهر های بزرگ

روش دیگر استفاده از روش اسکن سه بعدی با لیزر که در واقع روش برداشت مستقیم نقاط است ، می توان به مدل سه بعدی رقومی از زمین دست یافت ، روش کار به این صورت است که پرتو لیزر تحت زاویه خاصی به سمت منطقه مورد نظر فرستاده می شود و پرتو های برگشتی از نقاط به طور منظم و تعداد زیاد ثبت می شود

از آنجا که لیزر ازعوارضی مثل برگ درختان نیز عبور می کند ، در مناطق جنگلی نیز کاربرد دارد.

كاداستر چيست؟

كاداستر براي اولين بار در ايتاليا براي گرفتن ماليات از مردم استفاده شده است.

كاداستر از كلمه كاتا تسكين به معني دفتر يادداشت گرفته شده است كه در طول زمان در زبان لاتين به كاپتاستروم تبديل شده و در حال حاضر در زبان هاي

اروپايي به نظامي اطلاق مي شود كه طي آن كميت،مقدار،نوع ملك و كيفيت

مالكيت آن براي كليه كشور تعيين شود.

كاداستر نقشه برداري ثبتي،يعني نقشه برداري كه ارزش حقوقي داشته باشد و

بتوان بر اساس مرزهاي آن سند مالكيت صادر كرد.ايجاد نظامي دقيق،ساده،روان،

مطمئن و قابل تغيير با زمان براي حاكم بر امور املاك و مستحدثات و اراضي

متعلق به افراد حقيقي و حقوقي دولتي موقوفه و بازنگري اطلاعات و نقشه ها در

طول برنامه و نهايتا تغيير سيستم موجود ثبت به كاداستر.

كاداستر يا نقشه هاي ثبت املاكي شبيه نقشه هاي شهري هستند ولي در اين جا

تفكيك شده است.مقياس اين نقشه ها ممكن است از نقشه هاي شهري نيز بزرگتر باشد.زيرا تمام خطوط در روي آن متناسب با مقياس نقشه رسم مي شود تا بتوان

وسعت مناطقي را كه تحت يك پلاك به ثبت رسيده است از روي آن اندازه گرفت.در اين نقشه ها مختصات چهار نقطه گوشه هاي زمين با دقت  cm ثبت مى شود.

كاداستر را به طور كلى مى توان به دو دسته تقسيم كرد:

بقیه در ادامه مطلب

همچنان که یک زبان با استفاده از مجموعه ای از نشانه ها و علائم به بیان اندیشه ها و برقراری ارتباط می پردازد، کارتوگرافی که به ایفای نقشی مشابه وظیفه ی بالا دست میابد می تواند دقیقا به عنوان یک زبان به حساب آید  از آنجا که علائم به کار گرفته شده در نقشه از نوعی است که با حداقل آموزش برای تمامی جهانیان قابل درک است لذا زبان کارتوگرافی را می توان زبانی بین المللی شمرد، اما زبانی کاملا تصویری و تابع قوانین ریخت شناسی تصاویر.

کارتوگرافي به صورت سنتي بعنوان علم و هنر ترسيم نقشه تعريف شده است. نقشه ها بصورت سنتي بوسيله مداد و کاغذ ترسيم مي‌شدند ولي گسترش و مزاياي کامپيوترها، کارتوگرافي را متحول کرده است. به صورتی که امروزه کارتوگرافي را به صورت مختصر هنر، علم و تکنولوژي ساختن نقشه از زمين و يا ساير کرات آسماني تعريف مي‌نمايند. ولي معني واقعي کارتوگرافي چيزي بيش از اين بوده و شامل ساختن(ثبت داده‌هاي مکاني بر روي نقشه ها)، مطالعه و حتی روش‌های استفاده از نقشه هاست. در دنياي امروز کارتوگرافی بسيار گسترده‌تر از نمايش مرزهای سياسی،خط سير ترابری و حمل و نقل می باشد

به تصویر کشاندن پدیده های مربوط به زمین  به حالت سه بعدی از دنیای واقعی و انتقال آن بر روی یک صفحه از مهمترین اهداف کارتوگرافیست ها بوده است با ظهور کامپیوتر اهمیت آن به عنوان یک ابزار گرافیکی افزایش یافت .

به نظر kraak (در سال 1988 میلادی )مقاصد ذ یل در کارتوگرافی مطرح هستند :

1- پیشرفت در تکنولوژی کامپیوتری

2- پیشرفت در توسعه ی کامپیوتر های گرافیک

مراحل كارتوگرافى و چاپ نقشه زمين‌شناسى (به روش سنتى(:

1-  انجام كار اسكرايپ: ترسيم خطوط كليه عوارض بر روى برگه‌هايى بنام اسكرايب

 2- عمليات استريپ: رويه‌بردارى يا تفكيك رنگ

3- عمليات لترينگ: تهيه نوشته‌هاى متن و گزارش نقشه

4- عمليات ليتوگرافى: عكاسى و ليتوگرافى به منظور تهيه فيلم

5-چاپ مقدماتى نقشه

6- غلط‌گيرى توسط زمين‌شناس مربوطه

7- اصلاحات نقشه :انجام تصحيحات لازم و در نهايت چاپ نهايى نقشه

يشتر نقشه هاي کيفي _ تجاري هم اکنون توسط نرم‌افزارهاي نقشه کشي از انواع free hand، 

auto CAD، GIS و ديگر نرم افزارهايی که در کارتوگرافی استفاده می شود  تهيه مي گردند که اين عمل خود باعث استفاده موثر از تصاوير دورسنجي و GIS (سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي) مي گردد.

اصول کارتوگرافی:
   اصول کارتوگرافی طبق نظر رابينسون(Robinson) به شرح زير مي باشد:
   الف) مقياس (Scale) / سيستم تصوير(Map Projection) / جنراليزه کردن (Generalization).

ب) طراحی (Design) / ترسيم و توليد(Map Produce).

نقشه هاي ايزوپلت نقشه هايي است كه با استفاده از خطوط

هم ارزش پراكندگي پديده ها را به نمايش در مي آورد در واقع در

 نمايش داده هاي نواحي كاربرد دارد كه داراي تغيير تدريجي

 هستند .

براي مثال دما٫ پديده ايست در حال تغيير كه در نمايش آن بايد از

 خطوط هم ارزش استفاده نمود .

اينگونه نقشه ها بيشتر براي سطوح مرتفع ٫ نقشه هاي هم

فشار ٫ هم دما و بسياري از اندازه گيريهايي كه مشاهدات آماري

 آن مي تواند به صورت سه بعدي ديده شود كاربرد دارند .

فضاي سه بعدي نيز به به وسيله ي يك سري از خطوط با نام

ايزوپلت كه نقاط هم ارزش را به يك ديگر متصل مي كند ديده

 مي شود .

گفتني است بين دو ايزوپلت مجاور در ارزش تفاوت وجود دارد.

نقشه هاي ايزوپلت با نقشه هاي كروپلت متفاوت است.

كروپلت نقشه هايي هستند كه در آن هر واحد فضايي با يك

رنگ (گام رنگي ) يا الگوي يك نواخت پر شده است و مناسب براي

 داده هايي است به طريقي مدرج و به هنجار شده باشند اما در

 ايزوپلت داده ها در يك  واحد از پيش تعريف شده متراكم نيستند.

گاه از گام هاي رنگي نيز به سبب نمايش بهتر داده ها و كاربري

 بيشتر آن توسط كاربر در نقشه هاي ايزوپلت استفاده مي شود.

( ترجمه و تلخيص)

علم و هنر كسب اطلاعات از پديدها يا اجسام بدون تماس فيزيكي با آنها را سنجش از دور گويند.

كاربردهاي مهم سنجش از دور:

سنجش از دور در بسياري از زمينه هاي علمي و تحقيقاتي كاربردهاي گسترده اي دارد.از جمله كاربردهاي فن سنجش از دور مي توان به استفاده از آن در زمين شناس- آب شناسي - معدن- شيلات - كارتوگرافي- جغرافيا - مطالعات زيست شناسي - مطالعات زيست محيطي - سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي - هواشناسي - كشاورزي - جنگلداري - توسعه اراضي - وبه طور كلي مديريت منابع زميني و غيره اشاره كرد.

سنجش از دور مي تواند تغيرات دورهاي پديده هاي سطح زمين را نشان دهد و در مواردي چون بررسي تغيير مسير رودخانه - تغيير حد و مرز پيكره هاي آبي چون درياچه ها - درياهاو اقيانوسها - تغيير مورفولوژي سطح زمين و غيره بسيار كار ساز است.افزون بر اين يك سيستم سنجش از دور با توجه به اين كه بر اساس ثبت تغييرات و اختلافهاي بازتابش الكترومغناطيسي از پديده هاي مختلف كار مي كند مي تواند حد و مرز پذيده هاي زميني اعم از مرز انواع خاكها - سنگها - گياهان - محصولات كشاورزي گوناگون و ... را مشخص كند.سنجش از دور در پيش بيني وضع هوا و اندازه گيري ميزان خسارت ناشي از بلاياي طبيعي - كشف آلودگي هاي آبها و لكه هاي نفتي در سطح دريا و اكتشافات معدني نيز كاربرد دارد.

در زمينه ي داده هاي ماهواره اي مي توان به طور خلاصه به موارد زير اشاره كرد :

الف: مطالعات تغيرات دوره اي

ب: مطالعات زمين شناسي

ج: مطالعات كشاورزي

د: مطالعات منابع آب

ح: مطالعات دريايي

و:مطالعه بلاياي طبيعي

داده هاي سنجش از دور به دليل يكپارچه و وسيع بودن - تنوع طيفي - تهيه پوشش هاي تكراري و ارزان بودن در مقايسه با ساير روشهاي گردآوري اطلاعات از قابليت هاي ويژه اي برخوردار است كه امروزه عامل نخستين در مطالعه سطح زمين و عوامل تشكيل دهنده آن محسوب مي شود.امكان رقومي بودن داده ها موجب شده است كه سيستم هاي كامپيوتري بتوانند از اين داده ها به طور مستقيم استفاده كنند و سيستم هاي داده هاي جغرافيايي و سيستم پردازش داده ها ي ماهواره اي با استفاده از اين قابليت طراحي و تهيه شود.سهل الوصول بودن داده ها - دسترسي سريع به نقاط دور افتاده و دقت بالاي آنها از امتيازات خاص اين فن محسوب مي شود.

این مطلب ترکیبی از ترجمه ی مطالب یک سایت و اصلاحات خودم است.اگر اشکالی داشت بگید لطفا..

نقشه ها  وسایل ابتدایی و اساسی جغرافیا هستندکه ما را برای  نمایش دادن پدیده های فضایی روی کاغذ توانمند می سازند.نقشه ها ما را قادر می سازند تا پدیده های فضایی را روی کاغذ نشان دهیم. استاندارد هایی در کارتوگرافی وجود دارد که  باعث سریع و درست خوانده شدن  نقشه می شوند.

یک نقشه ی خوب باید یک لژاند یا یک راهنما (کلید) داشته باشد که تفاوت معنی بین سمبل ها یا نماد ها را به کاربر نشان دهد.برای مثال یک چهارگوش با یک پرچم که بالای آن قرار می گیردمعمولا یک مدرسه را نشان می دهد و جاده ها با عرض های متفاوت و ترکیب خط ها نشان داده می شوند.اغلب یک خط چین مرز ها و سرحدات را نشان می دهد.البته توجه داشته باشید که سمبل ها یا نماد هایی که در کشور های مختلف استفاده می شود متفاوت است و حتی ممکن است گاهی یک نماد در نقشه ی یک کشور معنی خاصی دهد که همان نماد در یک کشور دیگر نماد پدیده ی دیگری باشد.

اروپا در حال طراحی و استقرار ماهواره‌ مسیریاب اختصاصی خود موسوم به «گالیله»  (Galileo) است كه در واقع مشابه ماهواره آمریكایی «جی‌پی‌اس» است.

به گزارش ایسنا، این سیستم كه تا چهار سال دیگر فعال خواهد شد، به 30 ماهواره مجهز است كه با تشكیل شبكه‌ای فضایی، دقیق‌تر از مشابه آمریكایی خود عمل خواهد كرد.‌

گالیله بر اساس برنامه تعیین شده، تاپایان سال 2010 میلادی آماده بهره‌برداری خواهد شد.

قبل از آغاز بهره‌بردارى كارشناسان اروپایى با انجام آزمایش‌های تكنیكی مختلف ضریب دقت و اشكالات احتمالی ماهواره را بررسى مى‌كنند.

كارشناسان مركز هوا وفضاپیمایی آلمان به همراه مینى‌بوس حاوى تجهیزاتشان در سفری 10 روزه به دور آلماناثر سیگنال‌های ماهواره‌یی مانند فرستنده‌های رادیویی یا تلویزیونی و یا رادار را بر روی گیرنده‌های مسیریاب گالیه بررسی مى‌كنند.

این گروه باید مشخص ‌كند سایر سیگنال‌هاى ماهواره‌اى تا چه اندازه كارآیى گالیله را تحت‌تأثیر قرارخواهد داد.

امروزه تهیه نقشه های پوششی برای هر کشوری یک امتیاز محسوب میشود.این نقشه ها که به نقشه های پایه موسوم هستند حتی میتوانند یکی از نماد های پیشرفت یک کشور باشند.این نقشه ها به طور معمول در مقیاس ۱:۵۰۰۰۰ تهیه میشوند و هر گشوری بسته به نیاز خود میتواند نقشه های پوششی بزرگ مقیاس تر هم تهیه کند.برای مثال کشور آلمان نقشه های ۱:۲۵۰۰  و هلند نقشه  ۱:۱۰۰۰ پوششی را تهیه کرده است.در ایران این نقشه های پایه با مقیاس ۱:۵۰۰۰۰ و ۱:۲۵۰۰۰۰ در دست تهیه است که تا کنون ۵۰ شیت (برگ)از آن تهیه شده است.

برای دیدن راهنمای نقشه پوششی ایران ۱:۵۰۰۰۰ اینجا  کلیک کنید

در تعریفی که در کنفرانس های بین المللی کارتو گرافی ارایه شده و هم چنین از طرف سازمان ملل متحد مورد تایید قرار گرفته است،کارتو گرافی علم و هنر و فن تهیه نقشه تعریف شده که کلیه مراحل تهیه نقشه یعنی ژئودزی ،عملیات زمینی ،فتو گرامتری ترسیم و چاپ را شامل می شود.

البته در یک تعریف خاص تر مراحل بعد از برداشت زمینی و فتوگرامتری را که همان ترسیم و چاپ نقشه  است،کارتوگرافی می گویند.در واقع تهیه نقشه از یک منطقه شامل دو گروه فعالیت مجزاست.یکی جمع آوری اطلاعات توسط مهندسین نقشه بردار و دیگری ترسیم نقشه بر اساس آن اطلاعات که کار کارتوگراف است.اطلاعاتی که توسط نقشه برداران گردآوری می گردد برای همه قابل استفاده نیست و این کارتو گراف است که این داده های خام را می پروراند و به نقشه هایی گویا و مطلوب تبدیل می کند.

کار کارتوگراف شامل تنظیم پیش نویس ،ترکیب اطلاعات،استفاده از نقشه ها و مدارک مربوطه ، انتخاب شبکه ، تعیین علایم و نوشته ها ، هماهنگی اطلاعات موجود در نقشه،طراحی اطلاعات حاشیه نقشه، انتخاب روش ترسیم و چاپ و تکثیر آن می شود.